Uit ons archief 3.


Het prille begin: de vroegste ledenlijst uit 1932 De pioniersjaren van onze club zijn boeiend. Dit weten we omdat wij als BC De Mijnstreek van geluk mogen spreken over een redelijk compleet archief te beschikken. Zelfs de vooroorlogse jaren zijn nog gedocumenteerd. Hulde aan al die secretarissen en bestuurders die de ‘vooruitziende’ blik hebben gehad om daarvoor zorg te dragen! Maar die beginjaren zijn ook verwarrend. Vooral in organisatorisch opzicht. Een korte schets.

Op 13 december 1931 had in hotel De Zwaan in Sittard een bijeenkomst plaats op initiatief van de Heerlenaar Sylvain Hertzdahl. Het doel: de oprichting van een ‘afdeling’ van de toen nog prille Nederlandsche Bridge Bond. Op 12 februari 1932 werd deze vergadering gevolgd door de oprichting van de ‘Afdeling Sittard’. Onder de leden waren vele Heerlenaren. In april 1932 werd dan ook in hotel Cloot in Heerlen een volgende vergadering gehouden. De notabele vriendengroep die al langer in hotel Cloot whist en (auction)bridge speelde, sloot zich aan bij de nieuwe ‘club’, maar met het recht om in het eigen lokaal speelavonden te blijven houden. Er werd dus aanvankelijk zowel in Sittard als in Heerlen gespeeld. De Heerlense tak van de ‘onderafdeling Sittard’ bleek al snel succesvoller dan de Sittardgroep. Nieuwe leden meldden zich aan. En zij gaven veelal de voorkeur aan spelen in Heerlen. Spoedig werd de naam ‘afdeling Sittard’ dan ook veranderd in de ‘Afdeling Mijnstreek’ van de NBB. In verband met statutenwijzigingen werd in 1937 deze naam weer veranderd in ‘Bridgeclub De Mijnstreek’. De club waar wij nu nog altijd voor spelen. Standplaats Heerlen; de banden met Sittard waren definitief doorgesneden. Het bridgen in Sittard ging voor enkele jaren ter ziele. Pas later werd de BC Sittard opgericht. Maar de conculega’s van BC Sittard en BC De Mijnstreek hebben voor altijd een gemeenschappelijke pioniersperiode gemeen. Bent u er nog? Zo ja, dan hieronder een reconstructie van de vroegste ledenlijst uit 1932:

  • 1. A. van Banning Sittard Brandstraat
  • 2. K.P.A.H. Bloemen Beek Markt 5
  • 3. Jac. Bloemgarten Heerlen Tempsplein 13
  • 4. H. Bruns Beek Markt 5
  • 5. C.J. Buyzen Sittard Engelenkampstraat
  • 6. J. Cartigny Roermond Roersingel 3
  • 7. H. Cartigny
  • 8. Jos. Cortenraad Heerlen Ceintuurbaan
  • 9. W.J.C. Eikendal Heerlen Geerstraat 44
  • 10. Fr. Foeckert Heerlen Valkenburgerweg
  • 11. Alex. Hertzdahl Sittard Limbrichterstraat
  • 12. Silv.H. Hertzdahl Heerlen Tempsplein 27
  • 13. Vict. Hertzdahl Maastricht Stationsstr. 31
  • 14. Th. Joosten Sittard Steenweg
  • 15. Hub. Klijnen Maastricht Spoorweglaan 11
  • 16. V.H. van Leeuwen Heerlen Caumerdalschestr
  • 17. J.L.D. Le Haen Beek Prof. Spronckl. 24
  • 18. H. Omers Heerlen Caumerdalschestr
  • 19. E. Palmen
  • 20. Dr. J.H.L. Gerards Heerlen Dautzenbergstraat
  • 21. Dr. A. van de Water
  • 22. A.D. Wolf Sittard Limbrichterstr.
  • 23. Hbt. Zwart Heerlen Meezenbroekerweg
  • 24. G.D. Douven
  • 25. Dr. J.H.J. Cremers Heerlen Saroleastr. 49
  • 26. Dr. M.J.H. Limpens Kerkrade St. Pieterstr.
  • 27. M. Vencken Grevenbricht – Papenhoven
  • 28. H. Hoogenberk Sittard Engelenkampstr.
  • 29. H. Alard Heerlen Molenberglaan 80

  • Inderdaad: de lijst toont een aardige spreiding over de toenmalige mijnstreek. Een aantal notabele leden. Maar over andere ledenlijsten uit de jaren 1930 en over een aantal opmerkelijke leden een volgende keer meer.


    Uit ons archief 2.

    Vivat, floreat, crescat “De Mijnstreek”!
    20 jaar BC De Mijnstreek (1932-1952)

    Voor de groeiende schare niet-latinisten onder ons: ‘Moge De Mijnstreek leven, bloeien en groeien!’ Met deze uitroep besloot Ernst Heldring, voorzitter van de NBB, zijn felicitatie op de eerste pagina van de feestgids bij het 20-jarig bestaan van onze vereniging. De gids en bijbehorende stukken en foto’s zijn aanwezig in ons archief.
    Het lustrumfeest werd de leden aangeboden door het bestuur onder leiding van voorzitter H. van Vreeswijk en de markante apotheker C.G.N. Voncken namens de brede Feestcommissie. De gids bevatte de gebruikelijke ingrediënten: toespraakjes, reclames (‘Bij iedere bridge-drive Camps knakkende knakworst, Fa. Ant. Camps, Geleenstraat 52 Heerlen’), een uitnodiging voor een grote bridge-drive op zaterdag 2 februari 1952, en natuurlijk een ‘kroniek’ waarin werd teruggekeken op twintig jaar bridge in Heerlen en Zuid-Limburg. Dit deel is nog steeds ‘actueel’. Het geeft een mooi beeld van de pioniersjaren 1931-1937. En wel uit eerste hand: de samenstellers zijn er zelf bij geweest of hebben de informatie nog van de oprichters zelf. Maar daarover een volgende keer meer.
    De lustrumviering op zaterdag 9 februari zag er als volgt uit:

    16.30 – 18.00: Receptie door het Bestuur in het Grand Hotel.
    18.00 – 19.30: Bijeenkomst van de leden met hun dames, waarbij huldiging van de heren: Foeckert en Van Leeuwen.
    19.30: Feestdiner voor de leden met hun dames.

    In het Limburgsch Dagblad verscheen een uitgebreide en lovende bespreking van twintig jaar BC De Mijnstreek. Aan de jubileumdrive hadden meer dan honderd paren meegedaan, uit alle delen van het land. Aandacht werd besteed aan de rol van de pioniers bij de totstandkoming van een bloeiend en modern (wedstrijd)bridgeleven in Heerlen, maar ook in Maastricht, Sittard en de rest van Zuid-Limburg. Eveneens aan de jubilarissen, wijlen de heren Jac. Bloemgarten en S. Hertzdahl (organisatoren van het eerste uur), en het succespaar ir. Raedts en dhr. Laeven. En verder: ‘Wat nu van zelfsprekend is, nl. dat onze clubs vele dames onder haar leden telt is nog maar van zeer recente datum. Immers tot 1947 mochten geen dames lid zijn van onze bridgeclub. Degenen die op de vergadering, waarin besloten werd wel dames toe te laten nog enigszins huiverig waren zullen thans wel overtuigd zijn, dat dit besluit, in 1946 genomen, een zeer wijs besluit was en dat dit wederom ’n grote vooruitgang geweest is’.
    Als toetje de bewaard gebleven menukaart van de ‘gerenommeerde keuken’ van het Grand Hotel (‘Het centrum van bridgers in het Zuiden’):

    Frivolités Parisiennes
    *
    Consommé Bergère
    *
    Filets de Sole au Vin Blanc
    Pommes purées
    *
    Caneton à l’Orange
    Compôtes riches
    *
    Bombe au Bridge
    *
    Mokka, Cognac, Liqeurs

    De wijnen: Chateau Léon 1945, Bernkasteler Braunes 1950, Chateau Yon Figeac 1945
    Was vroeger dan toch alles beter?


    Verdediging tegen "Multi" 2

    Op de systeemkaarten bij een gemiddelde club in Limburg, en dus ook bij ons BC de Mijnstreek, zijn de openingen op 1-hoogte allemaal opbouwend. Samen met uw partner gaat u nu op zoek naar het beste eindcontract. Maar op twee- en driehoogte zijn ook openingen te vinden die een ander doel beogen. U biedt partner wat eenvoudige informatie ‘ik ben zwak en heb een lange kleur’, maar hoopt vooral het bieden van de anderen te frustreren. In essentie het doel van elk biedsysteem: opbouwen, maar ook afbreken!

    De tegenstrevers – toch een veel mooiere aanduiding dan ‘tegenstanders’ - zijn eveneens niet op aarde om u het bridgeleven aangenaam te maken. Maar dat wist u al. Met eenvoudige acties als de preëmptieve openingen op 3-hoogte kunnen ze al een akelig biedprobleem veroorzaken.
    Jaren geleden waren ook de ‘Zwakke Twee’- openingen populair. 2 /: zwak (geen opening), 6-kaart. Eenvoudig en effectief. Ze worden anno 2016 trouwens ook op hoog niveau nog gespeeld.

    Maar op vele systeemkaarten is deze afspraak verdrongen door de populaire ‘Muiderberg’-conventie. 2 /: 5-kaart /, geen opening (5-11), met daarnaast een 4+-kaart /. Die kleur dient als een soort vangnet: geen fit in de hoge /, dan waarschijnlijk wel in de lage kleuren.
    De effectieve Zwakke Twee-openingen zijn dan niet verdwenen, maar ondergebracht in een ander onderdeel van het biedsysteem, de 2-opening. Daar zitten dan ook een aantal zeldzame varianten van heel sterke openingen in, zoals mancheforcing spellen en sterke SA-openingen (23+). Dit combineren van betekenissen in één openingsbod (2) maakt dat het ‘Multi’ wordt genoemd. Overigens: in 8 van de 10 gevallen is de Multi-opening een Zwakke Twee.

    Een belangrijk onderdeel van goede biedafspraken moet zijn: Hoe wapenen we ons tegen dit soort openingen? Vaak zie en hoor je dat partners maar wat doen (‘common sense’). Dat hoeft geen probleem te zijn. Met eenvoudige middelen kom je een eind. Een schema:

    Doublet: opening, 4+, of: sterk, 18+
    2: opening, 5+
    2: opening, 5+
    2SA: 16-18, stoppers +
    3: opening, 6+
    3: opening, 6+
    Pas: 4-1 of 4-2 in hoge kleuren

    Met een 4-1 of 4-2 verdeling in de hoge kleuren en een opening, wordt het dus eerst een rondje passen en kan daarna een informatie doublet worden gegeven.

    Sommigen zoeken het in tranfersbiedingen, weer anderen doen van alles wat.

    Maar nog altijd sterk – volgens een aantal kenners de beste! - is het schema uit het aloude Dyke-systeem. Nu ten onrechte wat in de vergetelheid geraakt.

    Doublet opening met vijf- of zeskaart in een hoge kleur
    2 sterk spel (14+) met klaveren kleur
    2 sterk spel (14+) met ruiten kleur
    2SA 16-19, gebalanceerd
    3 natuurlijk, 8-13
    3 natuurlijk, 8-13
    3 zevenkaart, acht speelslagen
    3 zevenkaart, acht speelslagen
    3SA 20-22, gebalanceerd

    Na een doublet op 2 kan partner op 2 van de derde man een negatief doublet geven. Zit de tegenpartij in uw kleur dan kunt u passen, anders biedt u uw kleur. Je voorkomt zo dat je in de kleur van de Multi moet spelen.
    Een ander groot voordeel is dat u met een lange lage kleur eerder in de bieding kunt komen dan met een andere verdediging. Nadeel is natuurlijk dat u met een 4-1 of 4-2 in de hoge kleuren weer een rondje moet wachten voor u met een uitgesteld informatiedoublet in de bieding kunt komen.



    De Helaasheid der Bridgedingen

    Bridgerubriek Volgen op een vierkaart

    Door Mark van Dijk  

    Een volgbod doen op een vijfkaart of meer is de standaard. Maar zoals altijd zijn er uitzonderingen. Er zijn spellen waarop u ook goed met een vierkaart kunt volgen. Algemene regels hiervoor zijn er niet veel. Maar er zijn een aantal sduidelijke voorbeelden. Hier ontlenen we die aan het onvolprezen boek ‘The complete book on Overcalls’ van Mike Lawrence, vertaald als ‘Het complete boek Volgbiedingen’.

    Een ‘standaardgeval’:

    HV109
    xx
    AVxx
    Hxx

    Rechts wordt 1 Ruiten geopend. U hebt een redelijke 14 punten maar geen goed bod. Als u doubleert om u opening aan te geven, gaat partner waarschijnlijk vrolijk harten bieden in de terechte veronderstelling  dat u die kleur moet kunnen ‘verdragen’. Bied 1 schoppen. De kleur is goed, en dat is wel een vereiste. AV in ruiten en een H achter de 1R-opening zijn pluspunten.

    xx
    AV107
    10xxxx
    AV

    Rechts opent 1R. Volg 1harten. En die vijf ruitens? Die zijn waarschijnlijk een pluspunt. Partner is waarschijnlijk kort: een redelijke kans op ruitenintroevers die rechts niet kan overtroeven. Bedenk ook dat als u en rechts samen veel ruitens hebben, de kans groter wordt dat u bij partner een hartenfit vindt.

    HVB9
    Ax
    xx
    Bxxxx  

    Rechts 1 R. Velen zullen zich er niet happy bij voelen, maar bied toch 1 S. En daarna natuurlijk mondje dicht en kijken hoe het verder gaat. Nu verwacht u geen fit in S, maar hoopt u erop. In het slechtste geval maakt u slecht 4 slagen in S, maar dan heeft de tegenpartij een manche gemist. Meestal blijft het bieden niet bij 1S. En als partner moet uitkomen wilt u toch zeker S? En niet alleen partner, maar ook de tegenstrevers weten niet dat u ‘slechts’ een vierkaart heeft. Soms praat je ze hiermee uit een dood 3SA-contract.

    Bedenk dat ook deze hand een (slechte) vijfkaart laag heeft, maar dan niet in de openingskleur.

    Trouwens, een aantal bridgers biedt met deze hand 1SA na 1R. Dat betekent nu een vierkaart hoog, minstens een vijfkaart in de andere lage kleur en wat punten. Deze conventie wordt de ‘Poolse SA’ of ‘Raptor’ genoemd.

    Er zijn vele grensgevallen. In de liefde en parenbridge is veel geoorloofd. We zien dan ook dat juist in parenwedstrijden sneller tot een ‘frivool’ volgbod wordt overgegaan. In viertallen kan dat gedoubleerd een vermogen kosten, dus daar zijn de risico’s veel groter. En, waarschijnlijk nog veel erger, u verspeelt het vertrouwen van partner.

    Mijn tip: probeer het eens in parenwedstrijden, met een goede schoppenkleur (neemt maximaal biedruimte weg) en wat punten. Het kan zeker gaan opleveren!

     

    DOE DE CRASHTEST!

    Door Mark van Dijk

     

     

    Je hebt als leider in de troefkleur:

    B9xx tegenover V108xxx

    Na de start ben je in dummy. Je mist A, H, x. Wat speel je?
    ‘Gewoon’ een kleintje? Dat is niet goed.

    A         Hx

    Als je B voorspeelt uit dummy (noord), zit oost misschien niet goed op te letten en meent te moeten dekken.

    Troefaas en troefheer vallen over elkaar! Een mooie crash. Als leider glimlach je nu minzaam naar de tegenstrevers. Veeg nog wat zout in de wonden van oost. Zodra de ramp tot west doordringt, gaat hij de arme oost ook nog eens de mantel uitvegen. Dit paar gaat niet meer hoog eindigen vanavond…

    Zeker als oost weet dat er in zuid minimaal een vijfkaart zit, heeft hij geen enkele reden om te dekken.

    Maar bridgers zijn net gewone mensen. Met Hx een voorgespeelde honneur dekken zit nu eenmaal in onze speelroutine. En is ook heel vaak goed. Maar dus niet altijd. En dat is maar goed ook, want anders werd bridge misschien wel een saai spelletje.

    Herkent u dit spel? De speelfiguur kwam voor in spel 8 tijdens de lentecompetitie op 27 april. Het enige paar dat 6 harten maakte was het sterke damespaar Bijsmans – Hundscheid. Met als slachtoffer Cordewener – Ubaghs.

    Werd hier de ‘crashtest’ uitgevoerd? Zo wordt dit speelfiguurtje (‘crashing’) wel genoemd. Er zijn talloze voorbeelden.

    Een variant op bovengenoemd spel uit onze clubpraktijk:

    Vxxxx tegenover B109xx

    Speel de V uit dummy.

     

    Bxxxxx

    A9x

     

    U mag in deze kleur maar één slag verliezen. Dat wordt lastig als u weet dat de lengte achter de booer zit. Speel eens vlotjes de B uit dummy.

    Wat zou u doen als oost met  V108? De lezer doet nu natuurlijk alle voorbeelden goed, maar er zijn meer gewone bridgers die toch dekken.

     

    H     tegenover    V108

     

    U pakt met A, of niet, maar de leider kan nu de verliezers beperken tot één.

     

    Bxx tegenover A87xx

     

    Probeer eens de B uit dummy. Oost mag niet dekken bij een zitsel als:

    V         K109x

     

    Wat verder weg, maar wel leuk:

    86x tegenover AK7xx

    Als de kleur 3-2 valt, maakt u vier slagen, bij een 4-1 zitsel drie. Toch?

    U bent oost en hebt B109x. De 8 wordt voorgespeeld uit dummy. Dekt u?

    V         B109x

    Als oost dekt, krijgt zuid een snitpositie tegen oost. En kan een kostbare extra slag maken. Speel het eens na, bijvoorbeeld met kaarten op tafel.

    Merk op dat dit soort ‘swindles’ voornamelijk werken als ze vlot worden uitgevoerd. Bovendien spelen ‘kleine’ kaarten als 8 en 7 een duidelijke rol. Goede spelers zien de extra kansen die de kleintjes kunnen bieden. It’s all in the small!

    harten schoppen

     

    Uit ons Archief (1)

    ‘Nou, dit is het dan’. Een tweetal oude koffertjes, enkele dozen. Een aantal plastic zakken. Bestuurslid Elly van de Haar had dit toen al een tijd in het keldertje van haar flat op het Aarveld liggen. Ons ‘archief’. Als kersverse secretaris moest dit natuurlijk eigenlijk naar mij toe. Bij mij thuis ging het ook linea recta de kelder in. Maar niet voor lang. Ik wist dat onze vereniging al sinds 1932 bestond. Als historicus natuurlijk best nieuwsgierig naar wat ik zou kunnen aantreffen. Er is weinig mooiers dan archiefonderzoek. Never waste a good archive!

    Ik werd niet teleurgesteld. Natuurlijk moet er links en rechts wat zoek zijn geraakt. Maar heel veel is er nog wel. Eigenlijk teveel om op te noemen, maar ik benoem toch een aantal stukken. Doorslagen van de vroegste bestuursvergaderingen uit de jaren 1930. De benoeming van mede-oprichter Sylvain Hertzdahl tot nieuwe voorzitter uit 1934. Vroege ledenlijsten: veel artsen, mijningenieurs, hoge beambten en ondernemers. Zij hadden hun geliefde bridgespel uit de studententijd meegenomen naar de mijnstreek. En ook de joodse gebroeders Hertzdahl uit Heerlen, Sittard en Maastricht. Er werd toen nog zowel in Heerlen als Sittard gespeeld. In Heerlen natuurlijk in de herensociëteit van het Grand Hotel. Het eerste en lange tijd enige vrouwelijke lid: mevrouw Eveline Hertzdahl-Bloemgarten.

    Een enkel vroeg stuk over competities en uitslagen. Een getypte ledenlijst uit 1943. De joodse leden zijn doorgestreept. Een kort briefje aan mede-oprichter en bestuurslid S. uit 1945. Diens lidmaatschap en aanwezigheid worden niet meer op prijs gesteld. NSB? Collaboratie? Een verslag van de ledenvergadering van 1945. Er is eindelijk een oplossing voor het ‘Vrouwenprobleem’! Hoe ze een dergelijk probleem toen hebben weten op te lossen? Dat ga ik nog niet verklappen.

    Notulenboeken met verslagen van alle vergaderingen uit jaren ’50 en ’60. Een vergunning uit 1947 om met een automobiel op een zondag naar Eindhoven te rijden om daar een wedstrijd te spelen(!). Moest ook nog gemeenteleges over betaald worden… Ook het aanmeldingsformulier van Diny van de Haar uit 1955 is nog aanwezig. Toen was schrijver dezes nog niet geboren.

    Vrij compleet zijn nog alle stukken met betrekking tot het jaarlijkse Mijnstreektoernooi in kasteel Hoensbroek. Toen een groot toernooi, waar toppers uit het hele land op afkwamen. Pakken met uitslagen en meesterpuntenbriefjes. Moest toen allemaal nog met de hand ingevuld worden. Protesten. Krantenknipsels. Prominente leden als de mijnhoofdingenieur Raets, aannemer Foeckert en de heer Canisius, van de stroopfabriek in Schinnen. Fotoboeken van de oude jubilea. Stapels aanmeldingen en opzeggingen van leden. Rouwkaartjes van overleden (oud-)leden.

    Na dit mooie grasduinen besefte ik al snel dat dit te goed was om in de kelder van de secretaris te laten liggen. Brand, waterschade, muizen en ander malheur… ik moest er niet aan denken. Om van de secretaris zelf nog maar te zwijgen. Jaren geleden is het archief door het bestuur in langdurig bruikleen afgestaan aan het Stadsarchief Heerlen, nu Rijckheyt. Daar ligt het goed opgeborgen in de veilige achiefdepots. Paul Meys en mijn persoontje zijn inmiddels begonnen met de inventarisatie van het geheel. Als dit afgerond is kan men het archief met behulp van een inventaris/plaatsingslijst gaan inzien in de Studiezaal van het Stadsarchief. Zover zijn we nog niet. Maar wij zullen in deze rubriek regelmatig een lichtje gaan laten schijnen op interessante stukken uit ons archief!